فرهنگی سیاسی اجتماعی

 

صیدالی بزرگترین تیره تیرتاجی است و دارای بیشترین جمعیت و آبادی می باشد صیدالی ها در شهر یاسوج و روستاهای اطراف همچمون بازرنگ(علی آباد-کریم آباد-خلف آباد) و بلکو،شرف آباد،قلات، تنگ سرخ،اکبرآباد،نجف آباد، مازه خریده، زردک و در شهرستان رستم شامل: کوپن علیا،سفلی و وسطی ، گوراب،کراشو و شهر مصیری ، شهر دوگنبدان، باشت و آبدیگاه و خان احمد همچنین روستاهای تیرتاج وکلاه سیاه  دشمن زیاری  ممسنی و بردنگان و آهنگری و ماهور ممسنی و تعدادی نیز در ایل قشقایی سکونت دارند.بخشی از جمعیت روستای آرند چرام از صیدالی های اصیل می باشند جند خانواده نیز در کوخدان سی سخت به سر می برند. نیای این مردم امیر صیدال فرزند امیر زالی نام دارد و در قبرستان قدیمی زردک مدفون است. دارای سنگ قبری بزرگ و کشیده چهارتراش است که ظاهرا قبلا به صورت عمودی نصب بوده و هم اکنون از حجاری های آن چیزی باقی نمانده و در ضلع شمالی قبرستان در کنار درخت بلوطی به خاک آرمیده.

 صیدالی دارای دو گروه پسری و دختری منتسب به امیرصیدال می باشد.

اولادهای محمدتقی،محمدیوسف،محمدعلی،علیداد(حسن،حسین،محمد) ،زیلاب و سوزی از اعقاب پسری امیرصیدال می باشند.

محمدتقی فرزند امیرصیدال است و دارای اولاد و اقارب زیادی است که به دلیل کثرت جمعیت و... در مناطق مختلف همچون سررود بویراحمد، ممسنی و رستم، دوگنبدان و باشت و آرند چرام ساکن و مشتمل بر خانواده های زیر هستند:

(نیکنام در مصیری ، زادی ، بهنام پور و نگین تاجی در قلات و کوپن علیا ، نظری،رضایی،علیزاده و غلامی در علی آباد و شهر دوگنبدان ، کرمی برز آباد در حومه یاسوج ، پناهی و رنجبر در کردلاغری و اطراف باشت، نگین تاجی در کوپن و شکری و نوروزی در آرند چرام)

اولاد محمدیوسف(شامل سه تش کاعلی پناه و کاگنجعلی و کاابوطالب است. کا علی پناهی ها در مازه خریده و قلات، کاگنجعلی ها دراکبرآباد یاسوج وبردنگان ممسنی، کا ابوطالبی ها ساکن در ایل قشقایی، طایفه کشکولی مناطق ماهور میلاتی و دشت ارژن)

اولاد محمدعلی(شامل فامیل های منصوری،محمدی،محمدیان، رحیمی ،کریمی ساکن در کریم آباد و علی آباد و خلف آباد)

اولادعلیداد(شامل سه تش حسن ، محمد و حسین بوده که دو تش اول ساکن در روستای قلات یاسوج شامل فامیل های:محمدی،نگین تاجی،نیکنام،حسن پور،یزدانپناه ،محمدپور و... تش آخری ساکن دربلکو شامل فامیل های حسین پور، سیاوش جو ،حسینی،حسینیان،جاودان و ... می باشد)

اولاد زیلاب (ساکن در یاسوج روستای کریم آباد شامل فامیل های عباسی،بهرامی و بخشایی و روستا )

اولاد سوزی (ساکن در یاسوج روستای علی آبادشامل فامیل کریمی ، احمدی و غلامی )

همچنین عمویی ها (ساکن در خلف آباد یاسوج  مشتمل بر خانواده های نیکزاد، حسین زاده، جانی نژاد،قربانی،رحیمی و کریمی و... در کوپن سفلی شامل خانواده های :عزیزی،بیاتی،بخشایی،نیک نژاد و ... ،در تنگ سرخ شامل خانواده های: مرادی و مرادیان،افشون،صفایی و...همچنین  یک آبادی در شاپور کازرون)

اولاد شیخ علی(خانواده های اکبری ، حسین زاده ،زارع و میهن خواه و ...)

اولاد علی(ساکن مازه خریده و زردک و مشتمل بر خانواده های نگین تاجی،زمانی،قیصری، عسکریان،عسکری و عسکرپور، عزیزی و قلی پور و خلقی پور،رمضانی،نیک نژاد و علیزاده)

اولاد عزیز(خانواده های عزیزی و افشون و... ساکن در کوپن وسطی)

سه گلی ها(ساکن در نجف آباد مشتمل بر خانواده های باقری،باقرپور،باقری نسب، زاده باقری، باقرنیا، باقری فرد، باقریان،قربانی، دهقان و ...، همچنین بخشی در روستای غضنفرخانی کاکان متشتمل بر خانواده ای نیکبخت، ستوده، مصلحی،باستانی و... همچنین مردانی و نظری در روستای علی آباد یاسوج)

از اولاد و اعقاب امیر صیدال می باشند که همگی به صیدالی اشتهار دارند و در جوار همدیگر به زندگی مشغولند.

اولاد علی مردان، نادعلی ، شاه مراد ،کاطاهر ، مرادحاصل و چهارلنگ از خانواده های تیره صیدالی هستند.

اولاد کاطاهر ساکن در اکبرآباد یاسوج شامل فامیل های طاهری،ارشدی و صدر.

"اولاد کا علیمردان " در قسمت مربوط به سه گلی ها بدان اشاره گردیده.

اولاد کا نادعلی شامل فامیل های نادری،نوروزی،جمشیدی و...به ترتیب ساکن در وزگ،خان احمدباشت وجوغوره ،مازه خریده و تل خسرو.

اولاد شاه مراد ساکن در کوپن و مازه خریده و قلات شامل فامیل مرادی.

اولاد مرادحاصل شامل فامیل های مرادی و نجفی ساکن در اکبرآباد یاسوج وبغضا فیروزآباد فارس.

چهارلنگ ها شامل خانواده محمدپور ساکن در قلات که چند خانوار از اقوام آنها با نام فامیل  چهارلنگ در شرف آباد و علی پور و علی زاده در منطقه تنگ سرخ ساکنند.

تعادادی از سلمانی ها (فامیل : سلیمانی و حسن پور) هم از قدیم الایام در این ایل ساکن بوده اند و مردمانی شریف و زحمتکش هستند که مورد احترام همه مردم بوده ودارای مردان و زنان بزرگی هستند.

 

  

از راست نفر اول.ملامحمدباقر نگین تاجی از تیره صیدالی،اولاد محمدتقی. مباشر امامقلی خان رستم.

 

از راست نفر دوم.ملامحمدباقر نگین تاجی از تیره صیدالی،اولاد محمدتقی. مباشر امامقلی خان رستم.

........................................................................................................................

مرکز اصلی تیره اولاد نبی در روستای چنارستان یاسوج ودهستان گرمسیری لیشتر دوگنبدان می باشد . چند خانواده درکاکان، اکبرآباد وسپیدار بویراحمد و گوراب ودزک رستم و اطراف شهر نور آباد و شهر دوگنبدان. نبی فرزند امیرزالی و برادر صیدال  بوده ونیای مشترک تیره اولاد نبی می باشد. یئلاق  این طایفه در منطقه چشمه سیبی کوه دنا و  سررود(حوالی چنارستان وآشی پاشی و سربیشه) و قشلاق آنها در لیشتر بزرگ و گچ عوض می باشد.شامل پنج اولاد : نجف ، محمدسلیح ، سیداحمد ، سلیمان و خدامراد هستند.

......................................................................................................................

 حاجتی ها در شرف آباد و مداب و بیدسردره دارای آب و خاک بوده و بخشی از آنها نیز درروستای محمود آباد یاسوج و چشمه چناربویراحمد ، آبدیگاه باشت و دژسلیمان دوگنبدان و شهر مصیری ساکن هستند. همچنین دارای یک آبادی درکنار کوه خائیزدهدشت می باشند.

بخشی از تیره ایلون که ساکن در روستای قندیل چنارشاهیجان از طایفه حاجتی می باشند.این طایفه در حومه کازرون شامل ایلون،بالاده و خرک و فراشبند ساکن هستند.

جد مردم این تیره امیر حاجتی (حاجت) نام داشته و بدین سبب به حاجتی تخلص یافته اند و احتمالا با شرونی های بویراحمد سفلی و دهدشت دارای ارتباط نژادی و نیای مشترک می باشند.

 .......................................................................................................................

 محمد صادقی ها در دولت آباد وکاکان یاسوج و رودبار همایجان از توابع شهرستان سپیدان وهمچنین دهستان خشت کازرون ، روستاهای گوراب ،شوسینی و بابامیدان رستم، جنجان ممسنی، و کلاه سیاه و تیرتاج دشمن زیاری ممسنی "فسا(؟)" وبیضاء و کامفیروز فارس و بخشی نیز در باشت و شهر دوگنبدان زندگی می کنند.  می گویند از کوهن بختیاری به بویراحمد آمده اند. مردم روستای کهین فارس(کوهن) از این تیره هستند.تعداد زیادی از کهینی ها در روستاهای دهستان کاکان بویراحمد ساکنند.

 تیره محمدصادقی به سه اولاد محمدکریم-رمضان و ملاصیدال تقسیم می شود و همگی از اولاد و احفاد محمدصادق می باشند.اگر چه هر اولاد کدخدای خاص خود را داشت اما مرحوم ملانورالله رحیمی فرزند ملاخدامراد (متوفی در سال1342 شمسی) سرپرستی تیره محمدصادقی را برعهده داشت و در طایفه تیرتاجی و ایل بویراحمد دارای اعتبار به سزایی بود و دارای اعتبار فراوان و روابط حسنه با خوانین منطقه بود. کدخدای اولاد رمضان مرحوم ملاصفدر رمضانی دولت آبادی و کدخدای اولاد ملاصیدال مرحوم کا امیر صادقی بود. این تیره دارای چند خانواده وابسته است(خالو و خواهرزا) که در بین آنها زندگی  می کننند.محمد صادقی های ساکن در بیضا و کامفیروز و منطقه همایجان و دشمن زیاری غالبا از اولاد رمضان می باشند.از سه اولاد مذکور در روستای گوراب ساکن هستند و خانواده محمدصادقی ساکن دهستان خشت از اولاد ملاصیدال می باشند. قشلاق این طایفه از قدیم الایام   گچ عوض،دشت گز و کوه دین در منطقه گچساران می باشد.

 ........................................................................................................................

  یاسیچی از ساکنین بومی شهر یاسوج هستند و نام شهر یاسوج از ده یاسیچ بنام این تیره گرفته شده دارای  فامیل های کیامرثی ، فرامرزی ، حیاتی ، رستمی و خورشیدیان هستند که از زمان قدیم در این منطقه به عمران و آبادی  و کشاورزی مشغول بوده اند.تعداد زیادی از یاسیچی ها در دهستان خشت  همچنین  شهرستان رستم شامل: مصیری،جعفرآباد و بابامیدان  و کامفیروز و منطقه همایجان سپیدان فارس همچنین منطقه پادنا  ساکن هستند. تعدا د زیادی نیز در زمان صفویه به همراه ملا فریدون لر به دلایلی نامعلوم به گله دار فارس کوچ کرده و در آنجا ساکنند.به نظر می رسد که این تیره از سایر تیره کهن تر  و هسته اولیه طایفه نگین تاجی بوده باشد.به رغم وجود برخی مدارک مستند و روایات محلی متاسفانه  گذشته ین تیره در هاله ای از ابهام است.

 .......................................................................................................................

 امیرها سه اولاد هستند به نامهای (شاپور - فرج - حبیب ) و به ترتیب اولاد در یاسوج امیری (ده یاسیچ) روستای کردلاغری و شرف آبادامیری وبخش زیادی از آنها نیزسابقا به فارس شامل دشمن زیاری ممسنی(روستاهای کلاه سیاه و تیرتاج) و مناطق کامفیروز ، بیضاء وخشت کازرون مهاجرت کرده و نشیمن دارند.

 امیر های ساکن فارس از اولاد شاپور هستند و روزگاری در زیرتل یاسوج ساکن بوده اند.

 ........................................................................................................................

 اولاد عالی که به مادوانی ها معروفند درروستای مادوان علیا (نشیمنگاه ناصرخان طاهری) زندگی می کنند و بخشی از آنها نیزدردشتروم و روستای نره گاه همچنین منطقه همایجان فارس و پشت دنا(آب ملخ" تخت سلیمان وچهارراه سمیرم) به سر می برند.مادوانی ها بیشترین قرابت فامیلی را با اولادنبی ها دارند.

 ......................................................................................................................

 اولاد حاتم به دلیل سکونت در روستای دهنو به دهنویی معروف بوده و در همانجا سکونت دارند.به گفته مطلعین محلی دهنویی ها اصالتا از طایفه بادلانی بویراحمد سفلی بوده که به دلیل مناسبات  قومی در زمان  کریم خان بویراحمدی با محوریت ملا راه خدا به طایفه تیرتاجی(نگین تاجی) ملحق گردیدند. چند خانواده از دهنویی ها نیز از چله گاه بختیاری به بویراحمد  آمده اند و در دهنو ساکن شده اند. عده ای ازساکنین این روستا نیز از وابستگان دهنویی ها می باشند.

 ..........................................................................................................................

محمودآبادی ها در روستای محمودآباد(علیا و سفلی) در شهر یاسوج(نشیمنگاه محمدحسین خان طاهری) به محمودآبادی معروف شدند.خانواده تاجگردون از این تیره (کهینی)هستند.

 ...........................................................................................................................

 بخشی از نگین تاجی ها (تیرتاجی ها) در گله دار فارس از توابع شهرستان مهر در جنوب استان فارس زندگی می کنند. به اذعان آقای الیاس خان مالک مقدم  ملا فریدون لر سرسلسله خوانین گله دار ازطایفه نگین تاجی بوده(یاسیچی) که در زمان  حکومت صفوی ها و درسال ۱۰۷۰ هجری قمری هزار خانواده از طوایف کهگیلویه و بویراحمد را  به آن نواحی کوچانده و تا این زمان در آنجا بصورت دائمی  سکونت دارند. (مالک مقدم از خان زادگان و اعقاب ملا فریدون می باشد)

ساکنین روستاهای "دهنو"بهرستان"هورمه"نوآباد"سرگاه"مزایجان وچاه محمدحاجی از جمله  لرهای کوچنده از گهگیلویه و بویراحمد به گله دار فارس می باشند.

 ..........................................................................................................................

 وجه تسمیه نگین تاجی

 محقق گرامی آقای یعقوب غفاری(از سادات موردرازی بویراحمد وحضرت شاه مختار) درباب کلمه نگین تاجی روایتی به شرح زیر نقل میکند:

 زمانیکه کیخسرو پادشاه کیانی در شهر باستانی تل خسرو قصد تاجگذاری داشت,سران همه طوایف را دعوت کرد و تاج پادشاهی توسط رئیس این طایفه به سر کیخسرو گذاشته شد, از آن تاریخ به بعد  به این طایفه"تاجی" گفتند .

 قرنها گذشت تا زمانیکه امامزاده شاه عسکر (پدر امامزاده های بویراحمد سردسیر و مدفون در کریک) به این   منطقه آمد و در دیدار با سران طوایف درباره سوابق آنها سوالاتی کرد. رئیس این طایفه ضمن دادن توضیح درباره عنوان" تاجی" توسط کیخسرو خود را معرفی کرد.شاه عسکرخوشحال شد و با اهداء نگین انگشتری خود به او اعلام کرد که از حالا به بعد نام این طایفه "نگین تاجی" خواهد بود, و از آن تاریخ به بعد این طایفه را نگین تاجی می گویند. 

 

+ نوشته شده در  ساعت   توسط امین نظری  |