X
تبلیغات
سایت جامع مردم بویراحمد - نگین تاجی.......................................................امین نظری علی آباد
فرهنگی سیاسی اجتماعی
 

طایفه نگین تاجی که گاها از آن به ایل هم یاد می گردد دارای هشت تیره در بویراحمد و خارج از آن است.

این طایفه بعد از سررود و شهر یاسوج در شهرستان ممسنی به ویژه منطقه رستم و شهر مصیری دارای بیشترین جمعیت می باشند.

دکتر جواد صفی نژاد استاد برجسته تاریخ و جامعه شناسی در اظهار نظر خود چهار تیره اصلی    (صیدالی-اولادنبی-محمدصادقی-حاجتی)و چهار تیره فرعی(امیر-حاتم-مادوانی-محمودآبادی) را برای   طایفه تیرتاجی ذکر نموده .از نظر تژادی سایر تیره های اصلی خصوصا صیدالی ها و اولاد نبی نیز امیر هستند.(رجوع شود به کتاب عشایرمرکزی ایران.دکتر جوادصفی نژاد)(

انتساب عنوان امیر به دلیل ارتباط و پیوستگی نژادی انها با امرای سلسله اتابکان لر بزرگ ساکن در    ایزه و مال میر است که تا اوایل صفویه در ایکه قدرت بودند می باشد.

قرائن و شواهد زیادی در رابطه با مهاجرت این قوم از سرزمین بختیاری(ایزه و مال میر) به کوهستان بویراحمد وجود دارد اما با یک  کنکاش و بررسی دقیقتر در باب اسامی تیرتاجی و نگین تاجی مشخص  می شود که نگین تاجی ها از زمان قبل از اسلام  در بویراحمد زیست داشته و از  اقوام بومی سرزمین بویراحمد هستند.وجود تیر و طایفه کهن یاسیچی که نام یاسوچ از آن مشتق گردیده گواهی بر  این مدعاست .اولین سکونتگاه طایفه تبرتاجی در بویراحمد منطقه ییلاقی زردک است. قبرستان و سایر آثار به جای مانده از دوران باستان بیانگر هویت تاریخی این قوم است و دارای بیشترین مسیر کوچ و ایل راه (از دامنه های دنا تا حوالی گچساران و زیدون بهبهان) می باشند. همچنین از قسمتهایی از مناطق رستم و ممسنی نیز بعنوان قشلاق استفاده می کنند.

این طایفه از طوایف مهم بویراحمد است و بیشترین نقش را از نظر فرهنگی و اقتصادی  داراست.

محمود باور در این باره می نویسید:

نگین تاجی که بین خودشان به تیرتاجی معروف می باشند طایفه بزرگی است که دارای حشم و گله فراوان هستند و از سایرین آرامتر می باشند.

..........................................................................................................................

صیدالی  بزرگترین تیره  تیرتاجی و دارای بیشترین جمعیت و آبادی می باشد.صیدالی ها در  شهر یاسوج و روستاهای اطراف همچون: بازرنگ (علی آباد- کریم آباد-خلف آباد) - بلکو-شرف آباد- قلات- تنگ سرخ-اکبرآباد-نجف آباد- مازه خریده و زردک و شهرستان رستم شاملکوپن علیا و سفلی - گوراب- کراشو وشهر مصیری ـ شهر دوگنبدان وخان احمد باشت, همچنین روستاهای تیرتاج و کلاه سیاه دشمن زیاری ممسنی و بردنگان وآهنگری و ماهور ممسنی ـ عمویی کازرون همچنین در آلونی چهارمهال بختیاری و بخشی نیز در ایل قشقایی سکونت دارند.بخشی از جمعیت روستای آرند چرام از صیدالی های اصیل(اولاد محمدتقی) می باشند.  چند خانوار نیز در روستای کوخدان سیسخت به سر می برند.

 نیای این مردم صیدال فرزند امیرزالی نام دارد و در قبرستان قدیمی زردک مدفون است.                        دارای سنگ قبری بزرگ و کشیده چهارتراش که ظاهرا قبلا به حالت عمودی نصب بوده واکنون از حجاری های آن چیزی باقی نمانده و در ضلع شمالی قبرستان در کنار درخت بلوطی قرار دارد.

صیدالی  دارای گروه اولاد پسری و اولاد دختری منتسب به امیرصیدال می باشد.

اولادهای محمدتقی , محمدیوسف , محمدعلی , علیداد(حسین , علی باز) , زیلاب, سوزی,... از اعقاب پسری امیر صیدال هستند.

محمد تقی فرزند ارشد صیدال بوده و دارای اولاد و اقارب زیادی است که به اولاد محمدتقی معروفند که  در روستاهای سررود بویراحمد - ممسنی و رستم- دوگنبدان وآرند چرام ساکن هستند و مشتمل بر خانواده های:

( نیکنام مصیری و نیکنام قلات -محمدی قلات - زادی ونگین تاجی - نظری علی آباد - رضایی علی آباد - علیزاده علی آباد - غلامی علی آباد- کرمی برز آباد - شکری آرند -پناهی و رنجبر کردلاغری ) هستند.

همچنین عمویی (ساکن در خلف آباد یاسوج ـ کوپن سفلی , تنگ سرخ و ... ) - اولاد شیخ علی (معروف به قلعه گچی و ساکن اکبرآباد یاسوج) - اولاد علی(ساکن روستای مازه خریده یاسوج) - اولاد عزیز(ساکن روستای کوپن علیا) - سگولی(ساکن نجف آباد یاسوج و بخشی در کاکان) از اعقاب و اولاد امیر صیدال می باشند که در حال حاضر همگی به صیدالی اشتهار داشته و در جوار هم به زندگی می پردازند.

عمویی= طالحانی       اولاد شیخ علی= احمدخسروی بختیاری         اولاد عزیز و اولاد علی=موری بختیاری          سگولی=سگوند لرستان

............................................................................................................................

مرکز اصلی تیره اولاد نبی در روستای چنارستان یاسوج وروستای گرمسیری لیشتردوگنبدان می باشد. چند خانواده در اکبرآباد وسپیدار بویراحمد و گوراب ودهنو رستم و اطراف شهر نور آباد و همچنین در طایفه کشکولی از ایل قشقایی زندگی می کنند. نبی فرزند امیرزالی و برادر کوچکتر صیدال  بوده ونیای مشترک تیره اولاد نبی می باشد.

...........................................................................................................................

حاجتی ها در شرف آباد و دشت سیب مداب دارای آب و خاک بوده و بخشی از آنها نیز درروستای محمود آباد یاسوج و چشمه چناربویراحمد, آبدیگاه باشت و دژسلیمان دوگنبدان ساکن هستند. همچنین دارای یک آبادی درکنار کوه خائیزدهدشت می باشند.

جد مردم این تیره امیر حاجتی (حاجت) نام داشته و بدین سبب به حاجتی تخلص یافته اند و احتمالا با شرونی های ساکن در بویراحمد سفلی و دهدشت دارای ارتباط نژادی و نیای مشترک می باشند.

 

.............................................................................................................................

محمد صادقی ها در دولت آباد وکاکان یاسوج و روستاهای گوراب – ضامنی و  بابامیدان رستم" جنجان ممسنی" رودبار همایجان از توابع شهرستان سپیدان و کلاه سیاه و تیرتاج دشمن زیاری ممسنی "فسا! وبیضاء و کامفیروز فارس و همچنین دهستان خشت کازرون و بخشی نیز در باشت و شهر دوگنبدان زندگی می کنند.  می گویند از کوهن بختیاری به بویراحمد آمده اند. مردم روستای کهین فارس(کوهن) از این تیره هستند.

تیره محمدصادقی به سه اولاد محمدکریم-رمضان و ملاصیدال تقسیم می شود و همگی از اولاد و احفاد محمدصادق می باشند.این تیره دارای چند خانواده وابسته است(خالو و خواهرزا) که در بین آنها زندگی  می کننند.محمد صادقی های ساکن در بیضا و کامفیروز و منطقه همایجان و دشمن زیاری غالبا از اولاد رمضان  می باشند.

.............................................................................................................................

امیرها سه اولاد هستند به نامهای (شاپور - فرج - حبیب ) و به ترتیب اولاد در یاسوج امیری (ده یاسیچ) روستای کردلاغری و شرف آبادامیری وبخش زیادی از آنها نیزسابقا به فارس شامل دشمن زیاری ممسنی(روستای کلاه سیاه و تیرتاج) و مناطق کامفیروز" بیضاء وخشت کازرون مهاجرت کرده و نشیمن دارند.

امیر های ساکن فارس از اولاد شاپور هستند.

...........................................................................................................................

اولاد عالی که به مادوانی ها معروفند درروستای مادوان علیا (نشیمنگاه ناصرخان طاهری) زندگی می کنند و بخشی از آنها نیزدر پشت دنا(آب ملخ" تخت سلیمان وچهارراه سمیرم) به سر می برند.چند خانوار در نره گاه و دشتروم سکنی دارند. جد اعلای آنها عالی نام دارد .نیازخون فرزند عالی دارای دو پسر به نامهای محمدخون و مرادخون بوده. بیشترین قرابت فامیلی را با اولاد نبی دارند.

............................................................................................................................

اولاد حاتم شاخه ای از تیرتاجی است وبه دلیل سکونت در روستای دهنو به دهنویی معروف بوده و در همانجا سکونت دارند.به گفته مطلعین محلی دهنویی ها اصالتا از طایفه بادلانی بویراحمد سفلی بوده که به دلیل مناسبات  قومی در زمان  کریم خان بویراحمدی به طایفه تیرتاجی(نگین تاجی) ملحق گردیدند.جد اعلای آنها حاتم فرزند شفیع نام دارد.

............................................................................................................................

اولاد ولی  معروف به اولاد(کا ولیخان) یکی از طوایف قدیمی منتسب به تیرتاجی به دلیل سکونت در روستای محمودآباد یاسوج(نشیمنگاه محمدحسین خان طاهری) به محمودآبادی معروف هستند. محمودآبادی ها معمولا به چرای گرمسیری نمیروند بلکه دسته ای از آنها در تابستان از محل سردسیری خود به چرا گاه سرحدی طوف سیاه و دوگوشی می روند و اگر قرار باشد به چرای گرمسیری بروند به همراه طایفه حاجتی کوچ می کنند.

............................................................................................................................

بخشی از نگین تاجی ها (تیرتاجی ها) در گله دار فارس از توابع شهرستان مهر در جنوب استان فارس زندگی می کنند. به اذعان آقای الیاس خان مالک مقدم  ملا فریدون لر سرسلسله خوانین گله دار ازطایفه نگین تاجی بوده که در زمان  حکومت صفوی ها و درسال ۱۰۷۰ هجری قمری هزار خانواده از طوایف کهگیلویه و بویراحمد را  به آن نواحی کوچانده و تا این زمان در آنجا بصورت دائمی  سکونت دارند. (مالک مقدم از خان زادگان و اعقاب ملا فریدون می باشد)

ساکنین روستاهای "دهنو"بهرستان"هورمه"نوآباد"سرگاه"مزایجان وچاه محمدحاجی از جمله      لرهای کوچنده از گهگیلویه و بویراحمد به گله دار فارس می باشند.

وجود روستایی به نام تیرتاج در حوالی علی آباد کتول در خور توجه است.

وجه تسمیه نگین تاجی

محقق گرامی آقای یعقوب غفاری(از سادات موردرازی بویراحمد وحضرت شاه مختار) درباب کلمه نگین تاجی روایتی به شرح زیر نقل میکند:

زمانیکه کیخسرو پادشاه کیانی در شهر باستانی تل خسرو قصد تاجگذاری داشت,سران همه طوایف را دعوت کرد و تاج پادشاهی توسط رئیس این طایفه به سر کیخسرو گذاشته شد, از آن تاریخ به بعد  به این طایفه"تاجی" گفتند .

قرنها گذشت تا زمانیکه امامزاده شاه عسکر (پدر امامزاده های بویراحمد سردسیر و مدفون در کریک) به این   منطقه آمد و در دیدار با سران طوایف درباره سوابق آنها سوالاتی کرد. رئیس این طایفه ضمن دادن توضیح درباره عنوان" تاجی" توسط کیخسرو خود را معرفی کرد.شاه عسکرخوشحال شد و با اهداء نگین انگشتری خود به او اعلام کرد که از حالا به بعد نام این طایفه "نگین تاجی" خواهد بود, و از آن تاریخ به بعد این طایفه را نگین تاجی می گویند.
 
(مدیریت وبلاگ آماده دریافت هرگونه مطلب جهت انتشار در این وبلاگ با رعایت حقوق معنوی نویسنده می باشد)

+ نوشته شده در  ساعت   توسط امین نظری  |